Wat is klimaatverandering?

Klimaatverandering is de verandering van de gemiddelde weersomstandigheden op aarde, een rechtstreeks gevolg van de stijgende concentraties aan broeikasgassen in onze atmosfeer. Klimaatopwarming is een van de grootste mondiale risico’s voor mens en maatschappij. Ze zal in Vlaanderen eenvoudig uitgedrukt zorgen voor ‘meer hittegolven, drogere zomers, nattere winters en een stijgend zeeniveau’.

 

Wat is het probleem?

 

De concentratie van broeikasgassen in onze atmosfeer neemt sinds het begin van het industriële tijdperk (1750) sterk toe. Broeikasgassen laten zonnestralen door, maar houden de warmte die de aarde terugkaatst tegen. Dit fenomeen staat bekend als het broeikaseffect. De belangrijkste broeikasgassen zijn: koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O).

De temperatuurstijging die we de laatste vijftig jaar waarnemen, is grotendeels toe te schrijven aan menselijke activiteiten, bv. het gebruik van fossiele brandstoffen en ontbossing. Naast een stijging van de temperatuur zorgt de klimaatverandering voor zeespiegelstijging en recent ook wijzigende weerspatronen en extremere weersomstandigheden.
 

Meer informatie over de uitstoot van broeikasgassen in Vlaanderen vind je hier:

Wat is nu al het effect van klimaatverandering?

  • De jaarlijkse gemiddelde temperatuur in Vlaanderen is sterk toegenomen (+2,5 °C).
  • Er worden meer tropische dagen (≥ 30 °C) geregistreerd en hittegolven komen frequenter voor.
  • De jaarlijkse gemiddelde hoeveelheid neerslag neemt toe.
  • De winters zijn natter en in de zomer onweert het vaker en intenser.
  • De zeespiegel stijgt en het zeewater wordt warmer.

 

Jaarlijks actualiseert de Vlaamse Milieumaatschappij de informatie over de evolutie van de klimaattoestand in Vlaanderen en België. Lees er meer over op https://www.milieurapport.be/milieuthemas/klimaatverandering.

 

Wat voorspellen de klimaatscenario's

   

 

Binnen 30 jaar kan het gemiddeld nog 2,2 °C warmer zijn, binnen 100 jaar zelfs 7,2 °C als we er niet in slagen de uitstoot van broeikasgassen drastisch terug te dringen.

 

In de winter kan er binnen 100 jaar tot 38 % meer regen vallen. In de zomer wordt het waarschijnlijk droger en kan het tot de helft minder regenen binnen 100 jaar. Het aantal zomerse regendagen neemt dan af, maar het kan wel intenser regenen.

 

De zeespiegel kan de komende decennia sneller beginnen te stijgen; tot gemiddeld 8 mm per jaar. Dat leidt tot een stijging van minstens 80 cm tegen 2100.

 

Regio’s waar de gemiddelde windsnelheid in de winter boven de 5 m/s is, strekken zich met enkele tientallen kilometers meer landinwaarts uit dan alleen de Kuststreek in het huidige klimaat.


Oost <-> West

  • De gemiddelde temperatuur in juli zal in het oosten van Vlaanderen (26 °C) 1 °C warmer zijn dan in het westen. De klimaateffecten kunnen er groter worden omdat er minder milderende factoren zijn tegen hitte en droogte dan aan de kust (verkoelende zeebries) en in regio’s met nattere bodems (energie invallende zonnestraling zorgt er voor verdamping van water, en minder voor opwarming van de omgevingslucht).
  • Heel extreme neerslagtotalen lopen hoger op in het oosten van Vlaanderen en bereiken hun hoogste waarden in en rond de stedelijke agglomeraties van Antwerpen en Brussel.
     

Stedelijk <-> Landelijk

  • De stedelijke klimaathotspots Brussel, Antwerpen, Gent, Kortrijk, Mechelen, Roeselare, Brugge, Aalst, Leuven en Hasselt zullen de klimaateffecten sterker voelen dan landelijke gebieden.
  • Een aantal grotere riviervalleien in o.a. het Dender- en Demerbekken zullen vaker te kampen krijgen met overstromingen.
  • De aanwezigheid van groen-blauwe netwerken (parken, waterpartijen etc.) kan ervoor zorgen dat sommige locaties klimaateffecten pas tientallen jaren later en/of in mindere mate ondervinden. Dat effect speelt zeker in landelijke (deel)gemeenten, maar kan ook bij de inrichting van stedelijk gebied verkregen worden.

 

Mogelijke gevolgen van klimaat­verandering


Bij nattere winters                               


Onze winters en onze bodems worden natter. Dat zal hogere piekafvoeren in de hand werken en leiden tot meer en grotere overstromingen vanuit waterlopen:

  • De kans op rivieroverstromingen kan toenemen met een factor 5-10.
  • De overstromingspeilen kunnen gemiddeld met een 20-tal cm stijgen.
  • Wateroverlast en overstromingen brengen schade toe aan gebouwen en infrastructuur.

 

Bij drogere zomers

De drogere zomers zullen droogte en waterschaarste in de hand werken, wat kan zorgen voor:

  • drinkwatertekort;
  • opbrengstverliezen in de landbouwsector;
  • te weinig diepgang voor de scheepsvaart;
  • slechtere waterkwaliteit (met o.a. vissterfte).

 

Op onze gezondheid

Klimaatverandering zal ook een impact hebben op de menselijke gezondheid door:

  • hittegolven;
  • zomersmog;
  • hooikoorts;
  • allergieën.
  • infectieziekten;
  • besmet voedsel en water.

 

 

Bekijk klimaat op kaart