Is de zomerhitte en droogte van 2017 het gevolg van klimaatverandering?

 

Het was de afgelopen zomer heel warm in Europa. Er werden voor het zoveelste jaar op rij temperatuurrecords gebroken. Een groep klimaatexperts uit meerdere Europese landen, onderzocht in hoeverre deze hitte samenhangt met de opwarming van de aarde en de uitstoot van broeikasgassen. 

 

Stap 1: Analyseren link tussen voorkomen hittegolven en stijgende temperatuur?

 

Om te achterhalen of de zomerhitte en droogte van 2017 het gevolg van klimaatverandering is, is het van belang om eerst vast te stellen of er sprake is van een trend of natuurlijke variatie in de temperatuur, en of er een toename van frequentie of intensiteit van hittegolven te verwachten is bij een stijgende gemiddelde temperatuur. Als dat bevestigd is, kan met klimaatmodellen bepaald worden of de extreme temperaturen tijdens de zomer 2017 verenigbaar zijn met de effecten van door de mens veroorzaakte broeikasgasemissies.

Voor de jaargemiddelde temperaturen is inderdaad vastgesteld dat de jaargemiddelde temperatuur over Europa de laatste decennia trendmatig is toegenomen. Zowel in Spanje, Portugal als Nederland, laten de gemiddelde temperaturen een duidelijke opwaartse trend zien. Ook in België vertonen de metingen een duidelijk stijgende trend. Statistische analyse van de jaargemiddelde temperatuur in Ukkel geeft aan dat de temperatuur significant is gestegen sinds eind 19de eeuw. Zo lag de jaargemiddelde temperatuur er  in 2015 gemiddeld 2,4 °C hoger dan ruim een eeuw geleden.

 

Stap 2: Analyse van de hitte 2017 en klimaatverandering

 

In een volgende stap wordt getracht aan de hand van klimaatmodellen deze evoluties van de temperatuur  over Europa na te bootsen.  Klimaatmodellen laten toe de relatieve impact van verschillende externe "forcings" zoals veranderingen in zonne-instraling, vulkanen en broeikasgasconcentraties te kwantificeren. De klimaatmodellen werden allen doorgerekend met en zonder door de mens veroorzaakte emissies van broeikasgassen en aerosolen, waardoor de invloed van door de mens veroorzaakte klimaatverandering op de waarschijnlijkheid van hittegolven als juni 2017 kunnen geïsoleerd en gekwantificeerd worden.

De klimaatmodelsimulaties lieten de waargenomen stijging aan jaargemiddelde temperatuur over de voorbije decennia ook zien. De modelresultaten toonden ook aan dat de toename aan broeikasgassen in het verleden de kansen op een warme juni in België, Frankrijk, Nederland, Portugal, Spanje, Zwitserland en Midden-Engeland aanzienlijk hebben vergroot. Zo is sinds 1950 de kans op een warme juni een factor twee toegenomen in België, een factor vier in Frankrijk, Zwitserland, Nederland en Centraal Engeland, tot zelfs een factor tien in Spanje en Portugal.  Ook werd uit de simulaties vastgesteld dat de toegenomen concentraties broeikasgassen een toename van hittegolven in de hand werken. Het frequenter voorkomen van hittegolven als in de zomer van 2017 kan dus gelinkt worden met  door de mens veroorzaakte broeikasgasemissies. In sommig lopend onderzoek wordt een link gelegd met wijzigende hoge-druk patronen en een verhoogde kans op droogte.

Aangezien de broeikasgassen de temperaturen zullen blijven opdrijven, zullen gemiddelde temperaturen blijven toenemen en deze extra hoge temperaturen zullen minder zeldzaam worden. De klimaatmodellen laten ook zien dat zulke temperaturen als ervaren tijdens de zomer 2017 over Europa heel normaal zullen zijn rond het midden van de eeuw als nu geen actie wordt ondernomen om de uitstoot van broeikasgassen sterk terug te dringen.

 

Bronnen