Vlaanderen.be klimaat.vmm.be
Je bent hier: Home / Thema's / Hitte

Hitte

Door klimaatverandering stijgt de temperatuur. We spreken over een hittegolf als een hitte-episode minstens 3 dagen aanhoudt, de temperatuur overdag boven 29,6 °C stijgt en ’s nachts hoger blijft dan 18,2 °C. Een hittegolf leidt tot hittestress vooral bij 65-plussers en jonge kinderen, soms zelfs met oversterfte tot gevolg.

Wat is het probleem?

Hitte

De jaargemiddelde temperatuur is sinds het midden van de 19de eeuw sterk toegenomen. Zo nam de gemiddelde temperatuur op aarde al met 1,2 °C toe t.o.v. de pre-industriële periode, en in ons land zelfs met 2,6°C. Niet alleen de gemiddelde temperaturen lopen op, we krijgen ook meer tropische dagen (warmer dan 30 °C) en hittegolven komen frequenter voor, duren langer en bereiken hogere temperaturen. In het verleden was er in Vlaanderen om de drie jaar een hittegolf, nu gebeurt dit jaarlijks.

Hittestress door stijgende temperaturen zien we vooral in de bebouwde omgeving, minder in de landelijke omgeving. Vooral ’s nachts loopt het temperatuurverschil tussen een stad en haar landelijke omgeving op tot enkele graden, soms zelfs met uitschieters tot 7 à 8 °C en meer. Hittegolven treden daardoor frequenter én intenser op in steden. Hoe groter de stad, hoe groter het effect. Ook afstand tot de zee en bodemsamenstelling spelen een rol. Groen in de stad heeft een belangrijk milderend effect.

Wat voorspellen de klimaatscenario's

Temperatuur stijgt

De temperatuur in Vlaanderen zal alleen maar verder toenemen, en zeker tijdens de zomermaanden. De seizoensgemiddelde temperatuur kan in de zomers rond 2030 al 2,9 °C hoger en tegen 2050 4,4 °C hoger uitkomen dan in de referentieperiode rond 2000. Dit laatste komt overeen met een toename van 16,9 °C naar 21,3 °C. Naar het einde van deze eeuw toe kan die stijging van de zomertemperatuur zelfs nog heel wat groter uitvallen (+8,1 °C ten opzichte van de referentie).

Aantal extreem warme dagen stijgt, meer hittegolven

Het zijn vooral de uitschieters van extreem hoge temperaturen die voor gezondheidsimpact zorgen. En net het aantal hittegolfdagen lijkt erg snel te kunnen toenemen met een verdubbeling tussen de periode 2000-2018 en de periode rond 2030 (van 4 dagen in een gemiddelde zomer naar 11 dagen) en mogelijk al een vervijfvoudiging tegen 2050 (19 hittegolfdagen). Zelfs een toename met meer dan factor 10 rond 2100 (tot 50 hittegolfdagen in een gemiddelde zomer) valt nog niet uit te sluiten.

Geografische verschillen binnen Vlaanderen?

In het huidige klimaat zien we een spreiding van 2 hittegolfdagen per jaar aan de kust tot 6 of meer in sterk verstedelijkt gebied. Tegen 2050 wordt dat een spreiding van 12 hittegolfdagen aan de kust tot meer dan 24 hittegolfdagen in sterk verstedelijkt gebied landinwaarts en het oosten van Vlaanderen. Belangrijkste redenen voor dat ruimtelijke patroon zijn:

  • verharding die de opgenomen warmte van overdag ’s nachts weer vrijgeeft, waardoor afkoeling wordt bemoeilijkt;
  • de aanwezigheid van droge zandgronden waar minder verdamping plaatsvindt en invallende zonnestraling vooral wordt omgezet in warmere omgevingslucht;
  • een afgezwakte invloed van een verkoelende zeebries.

Banner hitte

Die steden en het oosten van Vlaanderen zijn ook de zones waar tegen 2030 het hittepeil al jaarlijks kan uitstijgen boven de drempel voor belangrijke hittestress: 60 hittegolfgraaddagen of meer. Dat is een niveau dat tot nog toe enkel in het centrum van grote steden werd opgetekend tijdens de warmste zomers. In de rest van Vlaanderen valt dit pas rond 2050 te verwachten.

En toch blijven er zelfs bij een hoog-impactscenario in 2050 koele(re) plekken in Vlaanderen bestaan waar de temperaturen een eind beneden de drempel voor belangrijke hittestress blijven. Steevast gaat het dan over bebost gebied en/of stromend water. Dat toont ook het potentieel van natte natuur en geeft de noodzaak aan van groenblauwe ingrepen in onze verstedelijkte omgeving om de mogelijke impact van toekomstige hittegolven te milderen.

Wat is de gezondheidsimpact van hitte?

Hogere temperaturen kunnen een belangrijke gezondheidsimpact hebben, zeker in stedelijke agglomeraties die relatief veel warmte vasthouden. Het effect van extreme luchttemperaturen uit zich onder andere in hittestress. Vooral hittegevoelige bevolkingsgroepen – jonge kinderen en ouderen – ondervinden hier overlast en schadelijke gezondheidseffecten van. Zo werd er tijdens de erg warme zomers van 2003, 2006 en 2010 telkens een belangrijke oversterfte van 6 % (of meer dan 2.000 extra sterfgevallen) opgetekend in ons land.

Daar waar een gemiddelde zomer in het huidige klimaat wordt gekenmerkt door weinig of geen hittestress, kan dit in de komende decennia snel veranderen. Tegen 2030 kan reeds de helft (52%) van de kwetsbare bevolking (0-4 j. en 65+) jaarlijks blootgesteld worden aan belangrijke hittestress, even hoog of hoger dan tijdens een extreem warme zomer in het huidige klimaat. En tegen 2050 kan de totale kwetsbare bevolking (99 %) jaarlijks met belangrijke hittestress geconfronteerd worden.

Overmatige hittestress per wijk

Figuur: Aantal kwetsbare personen (tot 4 jaar; 65+) per wijk blootgesteld aan belangrijke hittestress in een gemiddelde zomer

Bekijk hitte op kaart »

vmm.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.